ระบบ Compensator ในกล้องระดับ หัวใจสำคัญของความแม่นยำ

ระบบ Compensator ในกล้องระดับ หัวใจสำคัญของความแม่นยำ

     แม้เราจะปรับฟองกลมของกล้องระดับ (Automatic Level) ให้อยู่ตรงกลางแล้ว แต่ตัวกล้องก็ยังอาจมีความเอียงคลาดเคลื่อนอยู่เล็กน้อยในระดับที่ตาเปล่ามองไม่เห็น หน้าที่ในการปรับแต่งลำแสงให้ได้แนวราบที่สมบูรณ์แบบจึงเป็นของ "ระบบชดเชยอัตโนมัติ" หรือ "Compensator" ซึ่งเปรียบเสมือนหัวใจหลักของกล้องระดับ

  หลักการทำงาน

   ภายในกล้องจะมีชุดปริซึมที่ถูกแขวนไว้ด้วยเส้นลวดโลหะบาง (Suspension Wires) เมื่อกล้องเอียงเล็กน้อย แรงโน้มถ่วงจะถ่วงให้ชุดปริซึมนี้ขยับตัวอย่างอิสระเพื่อหักเหแสงให้พุ่งเข้าสู่จุดกึ่งกลางของเส้นสายใย (Crosshairs) ตลอดเวลา ภาพแนวราบที่เราเห็นจึงขนานกับพื้นโลกอย่างแท้จริง

  ระบบหน่วงสะเทือน (Damper) ตัวช่วยลดการแกว่ง

   หากไม่มีระบบหน่วง เวลาเจอแรงลมหรือเครื่องจักรทำงานในไซต์งาน ปริซึมจะแกว่งจนอ่านค่าไม่ได้ จึงต้องมีระบบ Damper มาช่วยทำให้ภาพนิ่งอย่างรวดเร็ว โดยแบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก

• Magnetic Damper (ระบบแม่เหล็ก) : ใช้สนามแม่เหล็กสร้างแรงต้านหยุดการแกว่ง นิยมที่สุดในกล้องปัจจุบัน (เช่น Topcon, Sokkia) เพราะนิ่งไว ถึกทน และไม่หวั่นต่อแรงสั่นสะเทือนจากเครื่องจักรหนัก

• Air Damper (ระบบลม) : ใช้ลูกสูบและแรงดันอากาศช่วยประคอง มีความนุ่มนวลสูง แต่มักไวต่อการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ

  ข้อควรระวังและการดูแลรักษา

   เนื่องจาก Compensator ยึดโยงด้วยเส้นลวดขนาดเล็ก จึงเป็นส่วนที่เปราะบางที่สุดในกล้อง

• เลี่ยงการกระแทก : การตกหล่นหรือกระแทกแรงๆ อาจทำให้เส้นลวดขาดหรือบิดเบี้ยว ส่งผลให้ระบบ "ค้าง" และค่าระดับเพี้ยน

• วิธีเช็กก่อนใช้งาน : หลังตั้งฟองกลมเสร็จ ให้ใช้นิ้วเคาะข้างตัวกล้องเบาๆ หากภาพไม้สต๊าฟกระตุกดึ๋งแล้วกลับมานิ่งสนิททันที แสดงว่าระบบทำงานปกติ แต่ถ้าเคาะแล้วภาพนิ่งสนิทไม่ไหวติง หรือแกว่งไม่ยอมหยุด แสดงว่าระบบภายในมีปัญหา ต้องส่งคาริเบรต (Calibrate) ทันที

     ฟองกลมช่วยให้เราตั้งกล้องได้ "ใกล้เคียง" ระนาบที่สุด แต่ Compensator คือระบบภายในที่ใช้แรงโน้มถ่วงดึงลำแสงให้ได้ระดับ "แม่นยำที่สุด" ก่อนที่เราจะอ่านค่า